De laatste keer Tommy

De laatste keer dat the Who Tommy in z’n geheel in Nederland speelden, was op 17 september 1970.

Tommy was terug waar het hoorde: in het Concertgebouw. Pete Townshend moet het daar ongetwijfeld mee eens geweest zijn, aangezien hij de pers liet weten dat hij van de sfeer en de akoestiek van het gebouw hield, maar vooral van het publiek. Naast de twee nieuwe nummers “Water” en “I Don’t Know Myself”, die ze de avond daarvoor ook al in de Doelen hadden gespeeld, had de groep ook het nummer Twist & Shout in haar show opgenomen dat waarschijnlijk deel uitmaakte van de My Generation-medley. Townshend liet weten dat hij, zodra hij in Engeland zou terugkeren, zich zou storten op nieuwe songs waarbij mogelijk een film in het verschiet lag.
Hij droeg nog steeds een witte overall die door middel van “Tie-dye” van kleurige vlekken was voorzien en het jasje met franjes van Roger Daltrey was ook nog niet in de kast teruggehangen.

Volgens Elly de Waard, destijds verslaggeefster van Het Parool, was er duidelijk sprake van een muzikale groei. Zij benoemde de Tommy-voorstelling van 17 september 1970 als volgt:

“…een werkstuk dat, in vergelijking met de beide voorgaande keren, een veel meer gestileerde indruk maakte; het is duidelijk in de praktijk gegroeid, vooral in de close-harmony zangdelen.”

Foto: Henk Hulstkamp

Ook bij de groep zelf was, op het podium althans, geen enkele afname van enthousiasme te bespeuren.

Het vuur waarmee Tommy in ‘69 gespeeld werd was nog steeds niet gedoofd en het was juist daarom dat er geen greintje verveling bij het publiek ontstond.

Volkskrant

18 september 1970

Townshend maakte dezelfde hondensprongen bij het produceren van laserstraal gitaargeluiden, Entwistle stond er met zijn pneumatische basgeluiden weer even suffig bij. Moon zorgde behalve voor het heipalen-slagwerk, weer voor dezelfde melige grappen en Daltrey begeleidde zijn voortreffelijke zang weer als vanouds met Camping Rockbewegingen.

Volkskrant

18 september 1970

Townshend maakte dezelfde hondensprongen bij het produceren van laserstraal gitaargeluiden, Entwistle stond er met zijn pneumatische basgeluiden weer even suffig bij. Moon zorgde behalve voor het heipalen-slagwerk, weer voor dezelfde melige grappen en Daltrey begeleidde zijn voortreffelijke zang weer als vanouds met Camping Rockbewegingen.

Pete smijt zijn gitaar de lucht in (foto: Henk Hulstkamp)

Wat hier bedoeld wordt met Camping Rockbewegingen is volstrekt onduidelijk maar het mag kristalhelder zijn dat The Who wederom een weergaloos concert neerzette zodat alle aanwezigen tevreden naar huis gingen. Blijkbaar was een bepaald gedeelte van het publiek direct na de laatste klanken van Tommy al tevreden genoeg om naar huis te gaan.

Peter Schröder

De Volkskrant van 30 september 1970

Toen Tommy afgelopen was, was Pete Townshend zo opgelucht over de geslaagde krachttoer dat er een aantal ijzersterke rocknummers van vroeger als toegift werd gespeeld. Zo hoorden we Summertime Blues (Eddie Cochran) en Shakin’all over (the Fireballs) in waanzinnig energieke vertolkingen en tenslotte het Who-klapstuk My Generation. Sommige mensen gingen toen hun jas al bij de garderobe halen, maar de overgrote meerderheid van het publiek was over deze muziek even laaiend enthousiast als over Tommy.

Tommy had zich gevestigd op de Nederlandse bodem en had diepe sporen nagelaten. Het muziekstuk over het Blinde Doofstomme Jongetje werd na The Who nog vele malen opgevoerd en heeft uiteindelijk meer bekendheid genoten dan The Who zelf. De tune van de Top 2000, uitgevoerd door het Metropool Orkest, en de weergaloze versie die Di-rect in 2008 speelde zijn daar goede voorbeelden van.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Concertgeb.3_-1.jpg
Foto: Henk Hulstkamp